Theo định hướng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trong những trục động lực phát triển quan trọng của Hà Nội trong tương lai. Không chỉ đóng vai trò là tuyến giao thông và cảnh quan ven sông, đây còn là cấu phần trung tâm trong chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị, mở rộng quỹ đất phát triển và hình thành hệ sinh thái đô thị mới dọc hai bên sông Hồng.
Trong nhiều năm, khu vực ven sông Hồng gần như vẫn là khoảng trống lớn của Hà Nội khi chưa được khai thác đồng bộ về hạ tầng, cảnh quan và chức năng đô thị. Việc triển khai Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xem là bước chuyển lớn nhằm đưa dòng sông trở thành trục không gian xanh trung tâm, đồng thời tạo ra động lực tăng trưởng mới cho toàn bộ khu vực phía Bắc và phía Đông Thủ đô.
Tiến độ triển khai Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng từ 2026 đến 2038
Theo kế hoạch dự kiến, dự án sẽ được triển khai trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2038, chia thành nhiều bước nhằm đồng bộ giữa hạ tầng, giải phóng mặt bằng và phát triển đô thị.
Trong giai đoạn đầu từ 2026 – 2030, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư các hạng mục nền tảng và có tác động trực tiếp đến cấu trúc không gian hai bên sông Hồng. Đây là giai đoạn quan trọng nhất vì quyết định bộ khung hạ tầng cho toàn bộ dự án về sau.
Các hạng mục ưu tiên gồm tuyến đại lộ cảnh quan dọc hai bên sông, hệ thống kè và chỉnh trị lòng sông, công viên công cộng tại phường Phú Thượng, công viên bãi sông tại phường Hồng Hà, khu vực “phòng khách đô thị” phía hữu ngạn sông Hồng, cùng các khu đô thị định cư tại Long Biên và Lĩnh Nam.
Song song với đó là các dự án giải phóng mặt bằng độc lập nhằm tạo quỹ đất sạch cho quá trình triển khai các dự án thành phần. Việc ưu tiên đầu tư hạ tầng trước cho thấy định hướng phát triển theo mô hình lấy giao thông và không gian công cộng làm lõi, thay vì phát triển đô thị phân mảnh như trước đây.
Giai đoạn từ 2030 – 2038 sẽ tập trung hoàn thiện các dự án thành phần còn lại, đồng thời đồng bộ hóa các khu đô thị mới, công viên chuyên đề, hạ tầng kỹ thuật và các trung tâm dịch vụ tài chính – thương mại ven sông.
Một trong những điểm đáng chú ý là khu vực “phòng khách đô thị” được định hướng trở thành trung tâm tài chính mới của Hà Nội. Khu vực này dự kiến phát triển các tổ hợp tài chính, ngân hàng, fintech, bảo hiểm, chứng khoán và trung tâm dữ liệu tài chính. Điều này cho thấy Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng không chỉ đơn thuần là dự án hạ tầng cảnh quan mà còn mang vai trò tái cấu trúc kinh tế đô thị.
Quy mô quy hoạch hơn 11.400 ha dọc hai bên sông Hồng
Theo đề xuất hiện tại, quy mô toàn dự án khoảng hơn 11.400 ha, bao gồm nhiều cấu phần khác nhau như đại lộ cảnh quan, công viên cây xanh, khu vui chơi giải trí, đất phát triển đô thị, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật.
Dự án trải dài qua 16 xã, phường gồm Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng.
So với phương án sơ bộ trước đó, quy hoạch lần này đã điều chỉnh giảm ba phường gồm Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng và Hoàng Mai. Việc tinh gọn phạm vi triển khai phần nào cho thấy thành phố đang hướng tới tính khả thi cao hơn, tập trung vào những khu vực có khả năng tạo hiệu quả hạ tầng và phát triển đô thị rõ nét trước.
Về hình thức đầu tư, dự án dự kiến triển khai theo mô hình đối tác công tư PPP, sử dụng hợp đồng BT và thanh toán bằng quỹ đất. Quỹ đất đối ứng hiện được đề xuất khoảng 2.600 ha nằm trong phạm vi dự án và một phần từ các khu đất thu hồi của những dự án chậm triển khai.
Đây là mô hình từng được áp dụng ở nhiều dự án hạ tầng lớn trước đây, giúp giảm áp lực ngân sách cho thành phố trong bối cảnh tổng mức đầu tư của Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được dự báo rất lớn.
Các nhóm dự án thành phần trong quy hoạch Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng
Để triển khai đồng bộ, các hạng mục trong dự án được chia thành nhiều nhóm khác nhau, mỗi nhóm đảm nhiệm một vai trò riêng trong cấu trúc tổng thể.
Hệ thống đại lộ cảnh quan dọc hai bên sông Hồng
Nhóm đầu tiên là các dự án giao thông với trọng tâm là hệ thống đại lộ cảnh quan ven sông. Thành phố dự kiến xây dựng tuyến đại lộ dọc theo đê Hữu Hồng dài khoảng 45,35 km và tuyến dọc đê Tả Hồng dài khoảng 35 km.
Đây không chỉ là các tuyến giao thông đơn thuần mà còn được định hướng như trục cảnh quan trung tâm, kết nối chuỗi công viên, khu đô thị và không gian công cộng dọc hai bờ sông.
Khi hoàn thiện, các tuyến đại lộ này sẽ góp phần giảm tải cho nhiều trục giao thông hiện hữu của Hà Nội, đồng thời mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới ở phía Đông và phía Bắc thành phố.
Điểm đáng chú ý là định hướng phát triển ven sông lần này không đặt nặng mật độ xây dựng mà ưu tiên không gian mở, mặt nước và hệ sinh thái công cộng. Đây là hướng đi tương đồng với nhiều đô thị lớn trên thế giới khi tái thiết các dòng sông trung tâm.
Hệ thống công viên quy mô lớn ven sông
Nhóm thứ hai là các dự án công viên và cảnh quan công cộng. Theo quy hoạch hiện tại, khu vực ven sông Hồng sẽ hình thành 11 cụm công viên lớn nhỏ khác nhau.
Trong đó, cụm công viên quy mô lớn nhất nằm tại bãi sông Tráng Việt thuộc xã Mê Linh và xã Thiên Lộc với diện tích hơn 1.100 ha. Đây được xem là “lá phổi xanh” quy mô lớn của toàn khu vực phía Bắc Hà Nội trong tương lai.
Ở chiều ngược lại, công viên nhỏ nhất nằm tại phường Phú Thượng với diện tích khoảng 20 ha. Dù quy mô khác nhau nhưng các cụm công viên đều đóng vai trò tạo không gian sinh hoạt cộng đồng, tăng diện tích cây xanh và hạn chế áp lực bê tông hóa ven sông.
Việc dành quỹ đất lớn cho công viên thay vì phát triển dày đặc nhà ở cho thấy định hướng phát triển dài hạn của dự án đang ưu tiên chất lượng môi trường sống hơn là khai thác thương mại ngắn hạn.
Đây cũng là yếu tố có thể tạo ra sự khác biệt cho Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng so với nhiều khu đô thị trước đây của Hà Nội vốn thiếu không gian công cộng quy mô lớn.
Kè sông và chỉnh trị lòng sông
Nhóm dự án tiếp theo liên quan đến hệ thống kè và chỉnh trị lòng sông, được xem là phần hạ tầng nền cực kỳ quan trọng của toàn bộ quy hoạch.
Với bờ Tả sông Hồng, thành phố dự kiến triển khai hệ thống kè với tổng chiều dài khoảng 334 km, đồng thời chỉnh trị khu vực bãi sông Xuân Quan – Phụng Công thuộc xã Bát Tràng với quy mô khoảng 77 ha.
Ở phía Hữu sông Hồng, hệ thống kè dự kiến dài khoảng 30,8 km, kết hợp chỉnh trị khu vực bãi sông Nhật Tân – Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà với quy mô khoảng 92 ha.
Các hạng mục này không chỉ phục vụ chống sạt lở và kiểm soát dòng chảy mà còn tạo nền tảng để phát triển cảnh quan và các không gian đô thị ven sông trong tương lai.
Trên thực tế, bài toán lớn nhất của khu vực ven sông Hồng nhiều năm qua không nằm ở thiếu quỹ đất mà là hạn chế về hạ tầng phòng chống lũ và khả năng kiểm soát xây dựng. Vì vậy, việc chỉnh trị dòng sông được xem là bước đi bắt buộc trước khi phát triển các khu đô thị quy mô lớn.
Các khu đô thị định cư và tái thiết ven sông
Bên cạnh hạ tầng và công viên, dự án cũng dành quỹ đất cho các khu đô thị định cư và tái thiết.
Theo quy hoạch, hai khu đô thị định cư lớn sẽ được phát triển tại phường Long Biên với diện tích khoảng 200 ha và phường Lĩnh Nam với quy mô khoảng 98 ha.
Ngoài ra, thành phố cũng dành khoảng 120 ha để phát triển khu tái thiết đô thị làng nghề tại xã Bát Tràng.
Các khu vực này không chỉ phục vụ nhu cầu tái định cư mà còn hướng tới mục tiêu tái thiết không gian sống ven sông theo mô hình đô thị mới đồng bộ hơn về hạ tầng, môi trường và tiện ích công cộng.
Nếu được triển khai đúng tiến độ, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ không chỉ thay đổi diện mạo hai bên sông mà còn tạo ra một cực phát triển hoàn toàn mới cho Hà Nội trong nhiều thập kỷ tới.
Xem thêm: TRỤC ĐẠI LỘ SÔNG HỒNG ĐƯỢC PHÊ DUYỆT, DỰ ÁN NÀO ĐƯỢC HƯỞNG LỢI ĐẦU TIÊN?